Kısa cevap: Forex ile VİOP’un ortak noktası ikisinin de kaldıraçlı olmasıdır. Fark ise yapıda: VİOP, Borsa İstanbul bünyesinde merkezi bir piyasadır ve sözleşmelerin vadesi vardır. Forex tezgâh üstüdür, merkezi takas yoktur ve pozisyonların vadesi yoktur ama gecelik swap maliyeti işler. İkisi de SPK denetimindedir.
Karşılaştırma tablosu
| Özellik | Forex | VİOP |
|---|---|---|
| Yapı | Tezgâh üstü (OTC) | Borsa İstanbul bünyesinde |
| Takas | Merkezi takas yok | Merkezi takas var |
| Karşı taraf | Aracı kurum | Takas kurumu |
| Vade | Yok | Sözleşme vadesi var |
| Taşıma maliyeti | Gecelik swap | Vade sonu / rollover |
| İşlem saati | Hafta içi kesintisiz | Belirli seans saatleri |
| Şeffaflık | Fiyat sağlayıcıya göre değişebilir | Tek emir defteri |
| Düzenleyici | SPK | SPK |
En önemli fark: karşı taraf riski
VİOP’ta işlem yaptığınızda karşı tarafınız merkezi takas kurumudur. Bir katılımcı yükümlülüğünü yerine getiremezse sistem bunu absorbe edecek şekilde tasarlanmıştır.
Forexte merkezi takas yoktur; karşı tarafınız aracı kurumun kendisidir. Kurumun mali yapısı doğrudan sizi ilgilendirir.
Türkiye’de yetkili kurumlarda müşteri teminatlarının Takasbank nezdinde tutulması zorunludur. Bu, forex tarafındaki karşı taraf riskini azaltan temel mekanizmadır.
Fiyat şeffaflığı
VİOP’ta tüm katılımcılar aynı emir defterini görür; fiyat herkes için aynıdır ve işlem hacmi kayıtlıdır.
Forexte merkezi borsa olmadığı için fiyat sağlayıcıdan sağlayıcıya bir miktar değişebilir ve gerçek hacmi gösteren merkezi bir kayıt yoktur.
Vade meselesi
VİOP sözleşmelerinin vadesi vardır. Pozisyonu sürdürmek isterseniz vade sonunda bir sonraki sözleşmeye geçmelisiniz.
Forexte vade yoktur, pozisyon süresiz açık kalabilir. Ancak bunun bedeli her gece işleyen swap kalemidir. Uzun taşımada bu birikim sonucu belirleyebilir.
Ortak nokta: kaldıraç
Her ikisi de kaldıraçlı üründür ve kaldıraç kazancı da kaybı da aynı katsayıyla büyütür. Avrupa düzenleyicilerinin verilerine göre kaldıraçlı ürünlerde bireysel yatırımcı hesaplarının yüzde 74 ila 89’u para kaybediyor.
Karşılaştırma serisi
Forex mi borsa mı? · Forex mi kripto mu? · Forex mi altın mı? · Forex mi mevduat mı?
Kaynaklar
SPK Tebliğ III-37.1 ve III-37.1.b. ESMA, 27 Mart 2018 kararı.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Ayrıntı için Risk Bildirimi sayfamızı okuyun.