Kıbrıs adası forex konusunda ikiye bölünmüş bir tablo sunuyor: güneyde dünyanın en yoğun broker merkezlerinden biri, kuzeyde ise konuya dair yazılı bir düzenleme bulunmuyor. Bu yazı iki tarafın hukuki durumunu ve KKTC’den işlem yapmak isteyen biri için ne anlama geldiğini açıklıyor.
KKTC’de forex mevzuatı
KKTC’de forex aracılığına ilişkin özel bir yasal çerçeve bulunmuyor. Konuyu inceleyen KKTC merkezli hukuk büroları, forex, aracılık ve ilgili kavramların ülke mevzuatında tanımlanmış bir statüsünün olmadığını belirtiyor.
Bunun pratik sonuçları var:
- Marj ve kaldıraç oranlarına ilişkin bir üst sınır düzenlemesi yok
- Aracı kurumlar için lisanslama ve denetim rejimi tanımlanmamış
- Yatırımcı tazmin fonu veya benzeri bir güvenlik ağı bulunmuyor
- Uyuşmazlık halinde başvurulacak sektöre özel bir düzenleyici otorite yok
KKTC’de bankacılık faaliyetleri 39/2001 sayılı Bankalar Yasası kapsamında KKTC Merkez Bankası denetimine tabi. Ancak bu çerçeve bankacılığı düzenliyor; kaldıraçlı döviz aracılığını kapsayan ayrı bir rejim değil.
Güney Kıbrıs: CySEC ve AB çerçevesi
Kıbrıs Cumhuriyeti tam tersi bir tablo çiziyor. Kıbrıs Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (CySEC) 1980’lerin sonundan itibaren aracılık lisansı vermeye başladı ve ülke zamanla forex şirketleri için önemli bir merkez haline geldi.
Bunun üç sebebi var: erken düzenleme, görece düşük kurumlar vergisi, ve AB üyeliği. Kıbrıs Cumhuriyeti Avrupa Ekonomik Alanı içinde ve MiFID direktifine tabi. Bu da CySEC lisanslı bir kurumun ESMA’nın kaldıraç sınırları, negatif bakiye koruması ve zorunlu risk uyarısı gibi kurallarına uymak zorunda olduğu anlamına geliyor.
ESMA’nın 2018’de getirdiği çerçevede bireysel yatırımcılar için majör paritelerde azami kaldıraç 30:1 ile sınırlı, ve kurumlar müşteri hesaplarının yüzde kaçının zarar ettiğini yayımlamak zorunda.
KKTC’den işlem yapmak isteyen biri için tablo
Yerel bir düzenleme olmaması, işlem yapılamayacağı anlamına gelmiyor. Ama koruma kaynağının nereden geldiğini bilmek gerekiyor: KKTC mevzuatından değil, işlem yaptığınız kurumun tabi olduğu düzenlemeden.
Bu da şu soruyu belirleyici hale getiriyor: kurum hangi otorite tarafından denetleniyor?
Türkiye’de SPK, Kıbrıs Cumhuriyeti’nde CySEC, İngiltere’de FCA gibi düzenleyicilerin lisans kayıtları kamuya açık. Bir kurumun beyan ettiği lisansı doğrudan o otoritenin kendi sicilinden doğrulayabilirsiniz. Karşılaştırma sitelerinin “en iyi broker” listeleri bu doğrulamanın yerine geçmez.
Hiçbir tanınmış otoritenin denetiminde olmayan bir platformda işlem yapıldığında, uyuşmazlık halinde başvurulacak bir merci pratikte bulunmuyor.
Türkiye tarafındaki durum
Türkiye’de kaldıraçlı döviz işlemleri 31 Ağustos 2011’den beri SPK denetiminde. 2017 değişikliğiyle azami kaldıraç 10:1, asgari başlangıç teminatı 50.000 TL olarak belirlendi.
SPK ayrıca, yurt dışında yerleşik kuruluşların kaldıraçlı işlem faaliyetlerinin Türkiye’deki yatırımcılara tanıtılmasını ve sözleşme yapılmasına aracılık edilmesini izinsiz sermaye piyasası faaliyeti kapsamında değerlendiriyor.
Bilinmesi gereken istatistik
Hangi otoritenin denetiminde olursanız olun değişmeyen bir tablo var. ESMA’nın üye ülke düzenleyicilerinden derlediği analizlere göre bireysel yatırımcı hesaplarının %74 ila %89’u para kaybediyor; müşteri başına ortalama kayıp 1.600 ile 29.000 euro arasında.
Düzenleme, kaybı imkânsız hale getirmiyor. Sağladığı şey, uyuşmazlık halinde başvurulacak bir merci ve kurumun uymak zorunda olduğu asgari standartlar.
Not: KKTC mevzuatına ilişkin değerlendirmeler kamuya açık hukuki kaynaklara dayanmaktadır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Güncel durum için yetkili bir hukukçuya danışılması önerilir.
Kaynaklar: ESMA, 27 Mart 2018 kararı. SPK, Tebliğ III-37.1.b, Resmî Gazete 10.02.2017 / 29975. KKTC 39/2001 sayılı Bankalar Yasası.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Kaldıraç sınırları: Kaldıraçlı İşlem Nedir? · Temel kavramlar: Forex Nedir?