Forex işlemi yapmak teknik olarak birkaç adımdan ibaret: yetkili bir aracı kurumda hesap açmak, teminat yatırmak, bir parite seçip pozisyon açmak. Ama bu adımların her birinde işin sonucunu belirleyen kararlar var. Bu yazı hem süreci hem de o kararları anlatıyor.
Yatırım tavsiyesi içermez. Amacı, işleyişi anlamanızı sağlamak.
1. Yetkili aracı kurum seçimi
Türkiye’de kaldıraçlı döviz işlemi yalnızca SPK’dan yetki belgesi almış aracı kurumlar üzerinden yapılabilir. Bu adım isteğe bağlı değil, hukuki bir zorunluluk.
Bir kurumun yetkili olup olmadığını spk.gov.tr üzerinden yayımlanan yetkili kuruluş listesinden doğrulayın. Karşılaştırma sitelerinin “en iyi broker” listelerine değil, doğrudan Kurul’un kendi kaydına bakın. Yetkisiz bir platformda işlem yaparsanız uyuşmazlık halinde Türkiye’deki yatırımcı koruma mekanizmalarından yararlanamazsınız.
2. Hesap açılışı ve asgari teminat
SPK’nın III-37.1.b sayılı tebliğine göre kaldıraçlı işleme başlayabilmek için hesaba asgari 50.000 TL veya muadili döviz tutarında başlangıç teminatı yatırılması gerekiyor.
Bu, Türkiye’de forexe giriş eşiğini belirleyen en somut rakam. Tebliğde ayrıca şu ayrım var: hesaptan para çekerek teminatı bu tutarın altına düşürürseniz yeni pozisyon açamazsınız; ancak zarar nedeniyle altına inerse mevcut işlemlere devam edilebilir.
3. Kaldıraç oranını belirlemek
Türkiye’de azami kaldıraç 10:1. Bu bir üst sınır, zorunluluk değil. 10 katı kullanmak zorunda değilsiniz; 2 kat da kullanabilirsiniz, hiç kullanmayabilirsiniz.
Kaldıraç arttıkça teminatınızın erime hızı da artar. 10 kat kaldıraçta pozisyon %10 aleyhinize hareket ettiğinde teminatınızın tamamına yakınını kaybedersiniz. Yeni başlayanların en yaygın hatası, izin verilen azami oranı otomatik olarak seçmek.
4. Pozisyon büyüklüğü ve lot
Forexte işlem birimi lot. Standart lot 100.000 birim baz para birimine denk gelir. Mini lot 10.000, mikro lot 1.000 birimdir.
Pozisyon büyüklüğünü hesaplarken çıkış noktası hesabınızın büyüklüğü değil, tek işlemde göze aldığınız kayıp olmalı. Yaygın yaklaşım, bir işlemde hesabın küçük bir yüzdesinden fazlasını riske atmamak. Bu yüzdeyi belirledikten sonra, stop seviyenize olan mesafe pozisyon büyüklüğünü matematiksel olarak belirler.
5. Emir tipleri
- Piyasa emri — güncel fiyattan hemen gerçekleşir.
- Limit emri — belirlediğiniz fiyat seviyesine gelinirse gerçekleşir.
- Stop loss — pozisyon aleyhinize giderse belirlediğiniz seviyede otomatik kapatır. Zararı sınırlayan tek mekanizma budur.
- Take profit — hedef seviyede otomatik kapatır.
Stop loss’un önemli bir sınırı var: piyasa boşluk (gap) yaparak sizin seviyenizi atlarsa, emir bir sonraki mevcut fiyattan gerçekleşir. Hafta sonu kapanışları ve önemli veri açıklamaları bu riskin yoğunlaştığı anlardır.
6. İşlem maliyetleri
Maliyet, çoğu yeni başlayanın hesaba katmadığı kalem. Üç bileşeni var.
Spread — alış ve satış fiyatı arasındaki fark. Pozisyonu açtığınız anda bu fark kadar zararla başlarsınız. Likit paritelerde dar, egzotik paritelerde belirgin şekilde geniştir.
Komisyon — bazı hesap tiplerinde spread’e ek olarak alınır.
Swap — pozisyonu gece taşırsanız, iki para biriminin faiz farkından doğan bir maliyet ya da gelir oluşur. Uzun süre taşınan pozisyonlarda swap toplamı işlem sonucunu belirleyecek boyuta ulaşabilir.
7. Demo hesapla başlamak
Demo hesap platformu ve emir mekaniğini öğrenmek için işe yarar. Ama iki sınırı var: emirleriniz gerçek piyasa derinliğinde karşılanmaz, ve para kaybetme ihtimali olmadığı için karar anındaki davranışınız gerçek hesaptakinden farklı olur. Demo performansı gerçek performansın göstergesi değildir.
Bilinmesi gereken tablo
Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi’nin (ESMA) üye ülke düzenleyicilerinden derlediği verilere göre, bireysel yatırımcı hesaplarının %74 ila %89’u para kaybediyor. Müşteri başına ortalama kayıp 1.600 euro ile 29.000 euro arasında değişiyor. ESMA bu bulgular üzerine 2018’de kaldıraç sınırları, negatif bakiye koruması ve zorunlu risk uyarısı getirdi.
Bu rakamlar tek bir platforma veya döneme özgü değil; farklı büyüklükteki kurumlar arasında tutarlı çıkıyor. Yani sonuç kurumdan değil, işin yapısından kaynaklanıyor.
Risklerin ayrıntılı dökümü: Forex Avantajları ve Riskleri. Temel kavramlar için: Forex Nedir?
Kaynaklar: SPK, Tebliğ III-37.1.b, Resmî Gazete 10.02.2017 / 29975. ESMA, “ESMA agrees to prohibit binary options and restrict CFDs to protect retail investors”, 27 Mart 2018.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Terimler: Lot · Stop loss · Spread · Teminat tamamlama